Magonjwa ya zinaa (STIs/STDs) ni maambukizi yanayosambazwa kutoka kwa mtu mmoja kwenda kwa mwingine kupitia uhusiano wa kimwili (ugoni wa ukeni, kwenye njia ya haja kubwa, au mdomoni) na wakati mwingine kupitia damu au kutoka kwa mama kwenda kwa mtoto. [1, 2]
Aina Kuu za Magonjwa ya Zinaa
- Klamidia (Chlamydia): Maambukizi ya bakteria yanayosababisha maumivu wakati wa kukojoa na utokaji wa tongo/uchafu usio wa kawaida. [1, 2]
- Kisonono (Gonorrhea): Maambukizi ya bakteria yanayoathiri sehemu za siri, Koo, au njia ya haja kubwa. [1, 2]
- Kaswende (Syphilis): Maambukizi ya bakteria yanayosababisha vidonda visivyo na maumivu na vipele mwilini, ambayo yanaweza kuwa hatari kiafya yakiwa hayatibiwi. [1, 2]
- Malale/Kidoadoa au Trikomoniasi (Trichomoniasis): Maambukizi ya vimelea (parasite) yanayosababisha kuwashwa na harufu mbaya. [1, 2]
- VVU na UKIMWI (HIV/AIDS): Virusi vinavyoshambulia mfumo wa kinga ya mwili. [1, 2]
- Herpes ya Zinaa (Genital Herpes): Virusi vinavyosababisha malengelenge yenye maumivu kwenye sehemu za siri. [1, 2]
- HPV (Human Papillomavirus): Virusi vinavyoweza kusababisha michubuko/vinyweleo vya mwili (genital warts) na kuongeza hatari ya kansa ya shingo ya kizazi. [1, 2]
- Hepatitis B: Virusi vinavyoshambulia ini kupitia maji ya mwili na damu. [1, 2]
Dalili za Kawaida
- Maumivu au kuungulia wakati wa kukojoa.
- Uchafu usio wa kawaida au utokaji wa majimaji kutoka ukeni au uume.
- Vidonda, vipele, au michubuko kwenye sehemu za siri, mdomoni, au sehemu ya haja kubwa.
- Maumivu wakati wa tendo la ndoa au maumivu ya tumbo la chini.
- Kumbuka: Watu wengi wenye magonjwa ya zinaa hawana dalili zozote kabisa, hivyo upimaji wa mara kwa mara ni muhimu. [1, 2, 3, 4, 5]
Tiba na Udhibiti
- Magonjwa ya bakteria na vimelea (kama klamidia, kisonono, kaswende, na trichomoniasi) huponywa kabisa kwa kutumia dawa za antibiotiki.
- Magonjwa ya virusi (kama VVU, herpes, HPV, na hepatitis B) hayawezi kuponywa kabisa, lakini yanaweza kudhibitiwa vyema kwa dawa za kupunguzamakali na chanjo.
- Unaweza kupata ushauri wa kiafya, kufanyiwa vipimo, au kupata huduma za karibu kupitia Wizara ya Afya Kenya au kupitia miongozo ya kitabibu ya Mayo Clinic Sexually Transmitted Diseases Guide. [1, 2, 3]
Njia za Kujikinga